Ekoenergetyka

Obszar tematyczny działania Fundacji obejmuje głównie odnawialne źródła energii, generację rozproszoną, rolnictwo energetyczne, zrównoważone zagospodarowanie odpadów, zrównoważony transport oraz poprawę efektywności energetycznej.

Zagadnienia prawne

Ekoenergetyka zajmuje istotne miejsce zarówno w europejskiej jak i krajowej polityce energetycznej i środowiskowej. Ogólna zasada korzystania z zasobów w sposób zrównoważony, z poszanowaniem stanu środowiska naturalnego nie budzi większych wątpliwości i zastrzeżeń. Problemy zaczynają się na poziomie rozwiązań szczegółowych dotykających konfliktów interesów i konieczności wypracowania konsensusu z uwzględnieniem dostępnych zasobów energetycznych, finansowych, infrastrukturalnych, technologicznych, organizacyjnych, społecznych… Z tych powodów szczegółowe strategie i regulacje dotyczące ekoenergetyki w poszczególnych krajach mogą mieć bardzo rożne priorytety i czasem w istotny sposób się różnić.

Istotną kwestią, o której nie można zapominać, jest to, że na dzień dzisiejszy w bezpośrednim rachunku ekonomicznym rozwiązania z obszaru ekoenergetyki pozostają droższe w stosunku do rozwiązań konwencjonalnych. Relacja tych kosztów wciąż się zmniejsza ale do tej pory pozostaje ważna barierą dla szerokiej popularyzacji ekoenergetyki, która intensywnie mogła się rozwijać dzięki pomocy publicznej jej dedykowanej. Pomoc ta była udzielana zarówno na etapie badań nad technologiami, wdrożeń demonstracyjnych, edukacji  jak również dotowane są wdrożenia poszczególnych instalacji dla użytkowników końcowych. W wielu krajach pomoc publiczna dla przyjaznych dla środowiska technologii kierowana jest również systemowo w fazie ich eksploatacji. Dotyczy to w sposób szczególny odnawialnych źródeł energii oraz wysokosprawnej kogeneracji.

Polska w kwestii wspierania OZE obrała kroczenie własną drogą dystansując się wobec powszechnie wykorzystywanego w zdecydowanej większości państw członkowskich UE systemu taryf gwarantowanych. W pierwszej fazie wprowadzony został u nas (i do dziś obowiązuje) system wsparcia oparty na zielonych certyfikatach, w którym każda MWh zielonej energii zasługiwała na takie samo wsparcie. Dzięki temu krajowa ekoenergetyka została zdominowana przez współspalanie biomasy w dużych instalacjach spalania (nota bene działalność szkodliwą dla środowiska i sprzeczną ze zdrowym rozsądkiem) oraz farmy wiatrowe. Mimowolnymi beneficjentami systemu zostały także istniejące od dawna elektrownie wodne. Inne technologie nie zdołały się spopularyzować, a pojedyncze wdrożenia były możliwe dzięki dotacjom na inwestycje i oczekiwaniem na lepsze czasy. Od roku 2011 trwają w kraju prace nad zmianą systemu wsparcia. Obecnie prace te są juz w fazie decydującej i ponownie dotyczą marginalnej w skali europejskiej drogi – wsparcia poprzez aukcje na zakup zielonej energii na 15 lat. Trudno się spodziewać, aby ten kierunek spowodował przyśpieszenie inwestycji w ekoenergetykę w najbliższym czasie.

Więcej o polityce energetycznej oraz systemach wsparcia i projektach zielonej ustawy możesz przeczytać tutaj.

Zagadnienia techniczne

Ekoenergetyka to przede wszystkim nowe technologie oraz poprawa efektywności technologii istniejących poprzez zmiany eksploatacyjno-organizacyjne. Z jednej strony konieczna jest więc przeglądowa wiedza o rozwoju poszczególnych technologii a z drugiej – o uwarunkowaniach technicznych po stronie odbiorców, które należy uwzględniać.

Nie zawsze ocena poszczególnych technologii pod katem przyjazności dla środowiska jest prosta. Biznesowo niestety często stosuje się różną optykę, aby uzasadnić lub zanegować sensowność technologii, które przecież trzeba jakoś sprzedać. Czasem można wpaść w pułapkę promując rozwiązania absurdalne, jak np. technologia CCS, zgodnie z którą w istotny sposób zwiększa się produkcje dwutlenku węgla (znaczny spadek sprawności energetycznej elektrowni) usprawiedliwiając to podziemnym magazynowaniem gazów cieplarnianych. Ta ścieżka rozwoju technologii nie ma logicznego uzasadnienia – bardziej „ekologiczna” jest eksploatacja elektrowni węglowych z maksymalna możliwą sprawnością (poprawa efektywności energetycznej) niż marnowanie wyprodukowanej energii na sprężanie i lokowanie w magazynach CO2, które po pierwsze jest tylko jednym z wielu negatywnych skutków spalania paliw, a po drugie – nikt na dzisiaj nie jest w stanie zagwarantować bezpieczeństwa jego składowania. Rozszczelnienie takich magazynów mogłoby doprowadzić do prawdziwej katastrofy zarówno w wymiarze lokalnym jak i globalnym.

Oceniając technologie należy więc podchodzić do zagadnienia inter-dyscyplinarnie i stosować kryteria obejmujące całościowe oddziaływanie na środowisko – od pozyskiwania paliw, surowców i materiałów do budowy, wpływ ich transportu na miejsce docelowe, oddziaływanie na etapie budowy oraz normalnej eksploatacji a także to związane z likwidacją obiektu i skutków jego działania po zakończeniu technicznego okresu życia instalacji. Rzetelna i pełna analiza cyklu życia z uwzględnieniem wszystkich komponentów środowiska powinna służyć do porównywania technologii i prowadzić do wspierania z funduszy publicznych nie tych rozwiązań, które na dzisiaj są najtańsze ale tych, które wykazują najwyższą efektywność osiągnięcia celu przy zrównoważonym korzystaniu ze środowiska.
Należy więc zwracać uwagę np. na wielkość zapotrzebowania na wodę, na pierwiastki rzadkie czy optymalne wykorzystanie stali oraz wiele innych czynników. Czasem technologie konwencjonalne (energetyka węglowa i jądrowa) mogą okazać się bardziej ekoenergetyczne niż niektóre alternatywne rozwiązania oparte na zasobach odnawialnych.

 

efektywność energetyczna | odnawialne źródła energii | energetyka rozproszona